Pl En

Marek Edelman. Being on the Right Side

Witold Bereś

“Marek Edelman. Being on the Right Side” autorstwa Witolda Beresia i Krzysztofa Burnetko to pierwsza biografia tego bohatera powstania w Getcie warszawskim, uznanego lekarza i obrońcy praw człowieka.

Tak naprawdę ta książka powstawała przez blisko trzydzieści lat, od chwili kiedy autorzy po raz pierwszy spotkali Edelmana. Było to jeszcze w latach osiemdziesiątych XX wieku, gdy po wprowadzeniu przez komunistów stanu wojennego w Polsce, opozycyjny ruch „Solidarność” został zepchnięty do podziemia.

Wtedy Bereś i Burnetko zrobili z nim pierwszy wywiad do wydawanego przez siebie nielegalnie pisma opozycji demokratycznej. I od tego czasu spotkania z Edelmanem stały się częścią ich życia.

Książka powstawała długo, bo ani Edelman nie był łatwy w kontaktach, ani nie był proste moralne wybory w czasach komunistycznej dyktatury, a przede wszystkim – najtrudniejsza do opisania była Zagłada.

W dodatku przez cały czas pojawiały się nowe relacje i nieznane wcześniej dokumenty z przeszłości.

W efekcie autorzy poświęcili postaci Marka Edelmana aż trzy książki („Marek Edelman. Życie. Po prostu”, „Marek Edelman. Życie. Do końca” oraz „Marek Edelman: Bóg śpi”), z których każda stała się bestsellerem i miała wydania zagraniczne (w Izraelu, Niemczech i Rosji).

To na bazie tych książek opiera się angielskojęzyczne wydanie biografii Edelmana.

Marek Edelman. Being on the Right Side - okładka

Witold Bereś i Krzysztof Burnetko: “Marek Edelman. Being on the Right Side”, transl. by William Brand; Beres Media, Redwood City, 2016

Twarda okładka: 540 stron
wydawca: Beres Media, Redwood City, CA, USA / Krakow, Poland; 1sze wydanie amerykańskie (kwiecień 2016)

język: angielski
ISBN: 978-0-9973153-0-1

ebook
ISBN: 978-0-9973153-1-8

 

Słowa-klucze: Marek Edelman; Powstanie w getcie warszawskim; Zagłada / Holokaust; ruch Solidarność; medycyna w Polsce; prawa człowieka; stosunki polsko-żydowskie; historia Polski

 

Złoty Mecenasem książki: KGHM Polska Miedź S.A

Wsparcie: Fundacja KGHM Polska Miedź

Tłumaczenie książki wsparte przez: Instytut Książki – program translatorski

 

Marek Edelman to jedno z tych nazwisk w najnowszej historii polsko-żydowskiej, obok którego nie można przejść obojętnie i które wymyka się prostym definicjom. Urodził się w Polsce I związał swoje losy z losami tego kraju, nie bacząc na historyczne komplikacje. Poświęcił swe życie, by „zdążyć przed Panem Bogiem” chociaż sam nie wierzył w płomień wieczności. To, w co wierzył, to człowiek, tak kobieta jak i mężczyzna, w oczach których widział głód życia. Nigdy nie dbał o to, co mówił, ale kiedy mówił, był najlepszym rzecznikiem ludzkiej godności, człowiekiem, który deklarował, że nie wierzy w Boga, ale który prawdopodobnie był bliżej Jego niż wielu tych, którzy tak łatwo wymawiają Jego imię.

To kazało mu walczyć w Powstaniu w getcie, to nakazywało krytykować rządy i polityczne nurty, i leczyć ludzkie ciała i serca. I to dosłownie.

Ciągle żałuję, że nie poznałem Marka Edelmana osobiście. Ale możecie go znaleźć jak żywego w tej zapierającej dech w piersiach książce.

  1. WIESŁAW DAWIDOWSKI, OSA – członek Komisji do Dialogu Polsko-Żydowskiego w Episkopacie Polski

Nie udaje mi się pisać o tamtych czasach bez patosu i emocjonalnych “wykrzykników”. Tymczasem Edelman patos zastępuje machnięciem ręki. “Nie męczcie już więcej,” mówi Beresiowi i Burnetce. “Tego i tak się nie daje zrozumieć.”

Więc ja także przestaję “męczyć”. Trzeba samemu przeczytać tę książkę.

Prof. IRENA GRUDZIŃSKA-GROSS, Princeton University

Edelman to człowiek o pięknym życiorysie. Ale z takimi Żydami jak Edelman Izrael ma kłopot. Bo Edelman, zostając po Holocauście w Europie, narysował równoległą linię żydowskiego losu w stosunku do tej, którą rysowali syjoniści i założyciele Izraela. Jeszcze długo będziemy biedzić się z takimi życiorysami.

Ta książka próbuje wyjaśnić  jego wybory.

ETGAR KERET, izraelski pisarz, scenarzysta filmowy i autor zbiorów opowiadań, m.in. Missing Kissinger

Marek Edelman był moim komendantem w czasie powstania w getcie i moim wielkim przyjacielem. Nie był łatwym człowiekiem i nie we wszystkim się zgadzaliśmy, ale był człowiekiem uczciwym i dzielnym. Cieszę się, że są Polacy, którzy dbają o to, aby przypomnieć naszą walkę i samego Edelmana.

SYMCHA ROTEM, ostatni bojowiec powstania w getcie warszawskim, Jerozolima 2016

“Marek Edelman: Being on the Right Side”, po części biografia, po części poszerzone rozmowy, oferuje rzadki wgląd w umysł skomplikowanego człowieka, którego życie zostało naznaczone zarówno przez nazizm, jak I komunizm. Bohater powstania w getcie warszawskim, działacz polityczny, kardiolog, a przede wszystkim – humanista, Edelman nigdy nie wstydził się powiedzieć co myśli w najważniejszej sprawie: losu człowieka potrzebującego pomocy. Ważna książka!

EVA STACHNIAK, pisarka, autorka międzynarodowego bestsellera Katarzyna Wielka. Gra o władzę

Życie Marka Edelmana starczyłoby na kilka biografii. Muzeum Historii Żydów Polskich nie tylko wspomina o nim jako bojowniku getta warszawskiego ale też kontynuuje zwyczaj upamiętniania tej walki żółtymi żonkilami, które Marek Edelman przynosił co roku pod pomnik Bohaterów  Getta: w rocznicę wybuchu powstania  wolontariusze muzeum rozdają na ulicach Warszawy 50 tysięcy papierowych żonkili. W salach muzeum miała też miejsce premiera polskiego wydania jego biografii, która okazała się sukcesem zarówno artystycznym, jak i edukacyjnym. Z tym większą satysfakcją witam anglojęzyczne wydanie tej książki. Jestem przekonany, że jej wartka opowieść nie tylko przyciągnie wielu czytelników, ale że także ułatwi zrozumienie tej wybitnej postaci, a wraz z nią – dramatycznych losów Żydów polskich w XX wieku.

Prof. DARIUSZ STOLA, dyrektor Muzeum Polin

Marek Edelman był przyjacielem wszystkich ludzi ceniących wolność, a jego życia starczyłoby na kilka filmów fabularnych. Zresztą i ja z jego opowieści czerpałem w swej twórczości. Cieszę się, że jego doskonała biografia autorstwa Beresia i Burnetki ukazuje się teraz po angielsku. Może i zainspiruje młodszych do zrobienia nowego filmu o żydowskich bohaterach walczących za ich i za naszą wolność?

ANDRZEJ WAJDA, laureat honorowego Oscara za wkład w światowe kino

Ta biografia opowiadająca niezwykłą historię życia bohatera naszych czasów musi być czytana i powinna być dostępna w szkołach na całym świecie. Niektóre fragmenty w tej poruszającej, smutnej, a chwilami zabawnej i niepoprawnej książce są co najmniej wzniosłe.

Prof. IDITH ZERTAL, historyk, autorka Narody i śmierć. Polityka Izraela wobec Holocaustu