Pl En

Marek Edelman erzählt

Witold Bereś

W sierpniu 2009 roku nakładem berlińskiego wydawnictwa Partas pod tytułem „H 07 Edelman book DE” („Marek Edelman opowiada”) ukazało się niemieckie tłumaczenie książki „Marek Edelman. Życie. Po prostu” Witolda Beresia i Krzysztofa Burnetki.

*

Znany bloger książkowy Burkhard Schirdewahn pisał dynamicznie: „Z kompilacji pośrednich i bezpośrednich wywiadów oraz licznych cytatów z książek, wystąpień i innych pism Edelmana, a także z relacji wielu świadków tamtych czasów polscy dziennikarze Witold Bereś i Krzysztof Burnetko stworzyli wielowarstwowy portret biograficzny tej imponującej postaci, kładąc szczególny nacisk na wydarzenia w getcie – genialne!”.

Anna Kiniorska-Michel, badaczka historii literatury z Uniwersytetu w Heidelbergu, zauważała: „ (…) należy stwierdzić, że autorom udało się przedstawić prawie kompletną biografię zmarłego przed kilkoma miesiącami ostatniego przywódcy powstania w getcie warszawskim. Książka nie tylko pozwala zaznajomić się z życiem Edelmana i historią żydowskiego getta, ale zawiera również odniesienia do innych gett utworzonych przez hitlerowców (np. getto łódzkie) i życia innych ofiar Holokaustu (np. Adama Czerniakowa). W ten sposób w jednej książce częściowo przedstawiono i powiązano ze sobą również inne osoby i miejsca akcji związane z zagładą Żydów dokonaną przez hitlerowców”.

Helmut Höge w „Die Tageszeitung” pisał: „Czytając książkę miałem nieodparte wrażenie, że przeżycia Edelmana w getcie i w czasie powstania dostarczyły Andrzejowi Wajdzie materiał do nakręcenia filmu pod tytułem ‘Kanał’. (…)Edelman przeprowadzającym z nim wywiad, zazwyczaj młodym dziennikarzom, czyni zresztą zarzut, że i tak „nic z tego nie rozumieją” – kwestii gett w Polsce, dokonanej przez hitlerowców zagłady Żydów, żydowskiego oporu. „Wasze wyobrażenie o tym, czym był Holokaust, jest z jednej strony uproszczone i powierzchowne, a z drugiej strony patetyczne. Nigdy nie pojmiecie, dlaczego ludzie byli gotowi za trzy kilogramy chleba pójść na śmierć, albo że młoda dziewczyna w getcie przeżywała najpiękniejszy okres w swoim życiu, bo przed śmiercią spotkała swoją pierwszą miłość.”

Jednak Johanna Herzing z Deustche Welle krytycznie komentowała niemieckie wydanie:

„Już od dawna należało takiemu życiu poświęcić biografię. Jednak ramy informacyjne, w jakich obaj biografowie umieścili są opowieść, są częściowo niestety obarczone nadmiernymi szczegółami. (…) Książka ta jest bez wątpienia książką ważną, a zwłaszcza dla apologetów Edelmana stanowi prawdziwą kopalnię wiedzy”.

Najcelniej podsumowuje biografię Edelmana GERHARD GNAUCK, korespondent DIE WELT W Warszawie:

„Co jest dla ciebie ważniejsze: twoje życie? Czy twoja wolność? Co wybrałbyś, gdybyś musiał? Marek Edelman, ktoś więcej niż tylko świadek wojny i Holocaustu, imponujący człowiek, którego miałem honor znać, pomaga nam dokonać wyboru. Ta książka przybliża go tak, jak tylko to możliwe”.