Pl En

Ordery za pojednanie

Witold Bereś

„Za wybitne zasługi dla kultury, za działalność na rzecz pojednania polsko-żydowskiego” – tak prezydent RP Bronisław Komorowski uzasadnił uhonorowanie Witolda Beresia i Krzysztofa Burnetkę Krzyżami Kawalerskimi Orderu Polonia Restituta.

Order Odrodzenia Polski (Polonia Restituta) to drugie pod względem precedencji polskie odznaczenie państwowe, nadawane „za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami”. Ustanowił je Sejm Rzeczypospolitej ustawą z 4 lutego 1921 r. jako najwyższe odznaczenie państwowe po Orderze Orła Białego. Na straży honoru Orderu stoi Kapituła. Co znamienne, była to jedna z jego ostatnich decyzji prezydenta Komorowskiego przed przekazaniem urzędu.

Beresia i Burnetkę odznaczono jako autorów wielu książek i artykułów prasowych oraz filmów i spektakli poświęconych – jak to ujęły relacjonujące uroczystość media – „trudnym tematom” relacji między obu narodami.

Mają oni bowiem w dorobku bestsellerową i obsypaną wieloma nagrodami biografię „Marek Edelman. Życie. Po prostu” (II wydanie: „Marek Edelman. Życie. Do końca”) oraz książkową rozmowę „Marek Edelman: Bóg śpi”, a nadto opowieść o losach innego bojowca powstania w getcie warszawskim Kazika Ratajzera/Simche Rotema („Bohater z cienia”). Z kolei w głośnym – również wydanym w formie książki – wywiadzie z ks. Stanisławem Musiałem „Duchowny niepokorny” podjęli problem stosunków chrześcijańsko-judaistycznych. Zajęli się także zaangażowaniem niektórych środowisk polskich katolików świeckich w dialog z Żydami (w poświęconej „Tygodnikowi Powszechnemu” monografii „Krąg Turowicza. >>Tygodnik<<, czasy, ludzie: 1945 – 99”).

Niektóre z tych książek zostały docenione także poza Polską: biografia Marka Edelmana została wydana w Niemczech i Izraelu, a książka „Marek Edelman: Bóg śpi” – w Rosji.

Obaj autorzy współpracowali również przy filmach dokumentalnych o historii stosunków polsko-żydowskich: „Komendant Edelman” i „Bartoszewski. Droga”, które emitowane były w telewizji, a także wyświetlane w kinach i domach kultury w całej Polsce – nie tylko w metropoliach, ale i na prowincji.

Napisali wreszcie scenariusz opartego na życiu Marka Edelmana monodramu teatralnego „Iść po słonecznej stronie”, który wystawiany był w ponad 20 miastach Polski oraz spektaklu plenerowego „I była miłość w getcie…”, pokazanego dwukrotnie w Warszawie na terenie b. getta.

Medal „Zasłużony dla kultury polskiej” odebrał też współpracujący z Beresiem i Burnetką przy produkcjach filmowych i teatralnych reżyser Artur „Baron” Więcek.

fot. Grzegorz Kozakiewicz
fot. Grzegorz Kozakiewicz